Có thể bắt đầu với sáu nhóm chuẩn đầu nối chính: Type 1, Type 2, CCS, NACS, GB/T và CHAdeMO. Tuy nhiên, đây không phải toàn bộ các tiêu chuẩn sạc xe điện trên thế giới. Con số sẽ thay đổi tùy cách phân loại: theo đầu nối, giao thức giao tiếp hay hệ thống sạc chuyên dụng.
Với tài xế, điều cần biết trước tiên là trụ sạc có dùng được cho xe của mình hay không. Với đơn vị vận hành, bài toán là chọn thiết bị phù hợp với các dòng xe tại địa phương và quản lý hoạt động sạc một cách ổn định.
Sáu nhóm chuẩn đầu nối chính
| Nhóm chuẩn | Khả năng sạc AC/DC | Khu vực sử dụng điển hình | Đặc điểm nhận biết |
|---|---|---|---|
| Type 1 / SAE J1772 | AC một pha | Bắc Mỹ và Nhật Bản | Đầu nối AC có năm tiếp điểm |
| Type 2 / IEC 62196-2 | AC một pha hoặc ba pha | Châu Âu, bao gồm Vương quốc Anh | Đầu nối AC có bảy tiếp điểm, thường được gọi là Mennekes |
| CCS / CCS1 và CCS2 | AC và DC qua một cổng sạc kết hợp trên xe, dùng các đầu cắm khác nhau | CCS1: Bắc Mỹ; CCS2: châu Âu và các thị trường khác | Hai tiếp điểm DC lớn nằm dưới phần giao tiếp Type 1 hoặc Type 2 |
| NACS / SAE J3400 | AC một pha hoặc DC | Bắc Mỹ | Thiết kế gọn, dùng chung các tiếp điểm công suất chính cho AC và DC |
| GB/T | Giao diện AC và DC riêng biệt | Trung Quốc đại lục | Một nhóm tiêu chuẩn sạc, không phải một đầu cắm dùng cho mọi trường hợp |
| CHAdeMO | DC | Nhật Bản và một số thị trường khác | Giao diện chuyên dùng cho DC; sạc AC sử dụng cổng riêng |
Đây là đặc điểm phổ biến theo khu vực, không phải cam kết tương thích cho từng xe. Cùng một dòng xe có thể được trang bị cổng sạc khác nhau tùy thị trường. Tham khảo danh mục cổng sạc của Yazaki, hướng dẫn CCS của CharIN và tổng quan SAE J3400.
Vì sao không thể khẳng định chỉ có sáu chuẩn?
Danh sách này gộp CCS1 và CCS2 thành một nhóm, đồng thời gộp GB/T AC và GB/T DC. Nếu tính riêng từng giao diện, tổng số sẽ khác. Phạm vi bài viết cũng tập trung vào sạc có dây thông dụng cho ô tô con, chưa bao quát mọi hệ thống sạc xe hạng nặng, sạc không dây hay thiết kế đời cũ.
“Tiêu chuẩn sạc” còn có thể nói đến cách các thiết bị trao đổi thông tin. Chẳng hạn, OCPP quy định giao tiếp giữa trụ sạc và hệ thống quản lý trạm sạc, gọi tắt là CSMS. OCPP không quy định hình dạng đầu cắm vào xe. Xem giải thích của Open Charge Alliance về OCPP, hoặc đọc bài OCPP Là Gì? của chúng tôi.
AC, DC và tốc độ sạc
Khi sạc AC, bộ sạc tích hợp trên xe chuyển dòng điện xoay chiều thành dòng điện một chiều để nạp vào pin. Khi sạc DC, quá trình chuyển đổi diễn ra bên ngoài xe. Tốc độ thực tế phụ thuộc vào xe, thiết bị sạc, tình trạng pin và nguồn điện khả dụng tại địa điểm sạc, chứ không chỉ tên đầu nối. Tham khảo hướng dẫn sạc của Bộ Năng lượng Hoa Kỳ.
Vì vậy, bên cạnh loại đầu nối, người dùng cần biết công suất trụ sạc và thông số sạc mà xe hỗ trợ.
Khả năng tương thích cần được hiểu thế nào?
Trước khi lên hành trình hoặc mua thiết bị, hãy kiểm tra ba yếu tố:
- Tương thích về kết nối và điện: cổng xe, đầu cắm, chế độ AC/DC, dải điện áp và dòng điện phải phù hợp.
- Giao tiếp thành công: xe và trụ sạc phải hỗ trợ cách triển khai giao tiếp tương thích với nhau.
- Quyền sử dụng dịch vụ: tài xế phải có thể xác thực và thanh toán cho phiên sạc nếu dịch vụ yêu cầu.
Đầu cắm vừa với cổng xe mới chỉ đáp ứng một phần. Bộ chuyển đổi cần được chấp thuận cho đúng xe và mục đích sử dụng; có bộ chuyển đổi không đồng nghĩa với việc dùng được mọi mạng lưới sạc.
Khi đánh giá một nền tảng CSMS nhãn riêng như CarChargeOS, đơn vị vận hành nên đưa các yếu tố này vào yêu cầu mua sắm và nghiệm thu. Cần kiểm tra nhãn đầu nối, thông tin khả dụng và toàn bộ quy trình từ xác thực đến bản ghi cuối cùng của phiên sạc. Phần mềm CSMS không thể khắc phục sự không tương thích giữa phần cứng của xe và trụ sạc.
Gợi ý áp dụng
Hãy dùng sáu nhóm chuẩn chính để nắm bức tranh tổng quan, sau đó kiểm tra giao diện và thông số của từng xe. Khi quy hoạch điểm sạc, nên bắt đầu từ nhóm xe cần phục vụ và thời gian đỗ xe, rồi mới quyết định cơ cấu đầu nối.
Đọc tiếp các hướng dẫn: Type 1, Type 2, CCS, NACS và GB/T so với CHAdeMO.